Fabrika zemininde yağ lekeleri ve forklift izleri neden oluşur?

Üretim tesislerinde zemin kirliliği farklı kaynaklardan meydana gelir. Makine yağları, hidrolik sıvılar, gres, bakım sırasında dökülen yağlayıcılar ve araçlardan sızan sıvılar yağlı kirlenmeye neden olabilir. Forkliftlerin yoğun manevra yaptığı bölgelerde ise lastik sürtünmesi, ani dönüşler ve tekerleklerin zeminde kayması sonucunda koyu renkli izler oluşabilir.

Bu kirlerin kaynağını doğru belirlemek, temizlik yöntemini seçmenin ilk adımıdır. Her koyu leke yağ değildir; her forklift izi de aynı kimyasal veya mekanik işlemle giderilemez.

• Makine ve hidrolik yağları: Sızıntı veya dökülme sonucu zeminde kaygan, yapışkan ya da yayılma eğiliminde kalıntılar bırakabilir.
• Gres ve yoğun yağlayıcılar: Zemine tutunabilir ve yalnızca suyla yapılan temizlikte tam olarak uzaklaştırılamayabilir.
• Forklift lastik izleri: Lastik malzemesinin sürtünmeyle yüzeye aktarılması veya lastiklerin zeminde kayması sonucu oluşabilir.
• Toz ve yağ karışımı: Üretim tozu, metal parçacıkları veya diğer kirler yağla birleşerek daha zor temizlenen bir tabaka meydana getirebilir.
• Eski ve birikmiş lekeler: Tekrarlanan araç trafiği ve geciken müdahale, kirliliğin giderilmesini zorlaştırabilir.

Yağ lekeleri ile forklift lastik izleri arasındaki fark

Yağ lekeleri ve lastik izleri aynı bölgede birlikte görülebilse de farklı temizlik yaklaşımları gerektirebilir. Yağ, zeminde kaygan bir film oluşturabilir. Lastik izi ise zemine aktarılmış kauçuk kalıntısından veya lastiğin sürtünmesinden kaynaklanabilir. Yağlı bir forklift izi her iki kir türünü de içerebilir.

İzlerin kaynağı kesin olarak belirlenemiyorsa geniş alana kimyasal uygulamak yerine küçük ve uygun bir deneme alanında yüzey uyumluluğu kontrol edilmelidir. Kalıcı renk değişikliği veya kaplama hasarı, temizlikle giderilebilecek bir kirlilik olmayabilir.

Fabrika zeminindeki yağ lekeleri nasıl temizlenir?

Yağlı zeminin temizliği, yalnızca lekenin üzerine deterjan dökmekle tamamlanmaz. Kirin yayılmasını önlemek, temizleyiciyi doğru kullanmak ve çözünmüş kirin zeminde kalmasını engellemek gerekir. İngiltere İş Sağlığı ve Güvenliği Kurumu HSE, yağlı zeminlerde uygun temizleyici seçilmesini, ürünün çalışması için gereken sürenin tanınmasını ve temizlik sonrasında zeminin güvenli duruma getirilmesini önerir.

1. Yağ sızıntısının kaynağını belirleyin

Yağ makineden, hidrolik sistemden veya bir araçtan sızıyorsa öncelikle kaynağın kontrol altına alınması gerekir. Devam eden sızıntı temizlenen alanı yeniden kirletir. Makineye müdahale edilmesi gerekiyorsa ilgili bakım ve güvenli durdurma prosedürleri uygulanmalıdır.

2. Alanı güvenli hâle getirin

Yağlı yüzeyler kayma riski oluşturabilir. Bölgeyi mümkün olduğunca yaya ve araç trafiğinden ayırın, gerekli uyarı ve fiziksel erişim kontrollerini uygulayın. Üretim devam ediyorsa temizlik alanını çalışma akışından ayıran bir plan oluşturun.

3. Fazla yağı uygun yöntemle toplayın

Yoğun dökülmelerde, kullanılan maddeye uygun emici malzeme veya endüstriyel sıvı toplama ekipmanı tercih edilebilir. Yağı zemine yayabilecek kuru veya kirli moplarla müdahale etmekten kaçının. Kullanılmış emici malzemeleri, yağın türüne ve işletmenin atık prosedürüne uygun şekilde yönetin.

4. Zemine uygun temizleyici seçin

Yağ çözücü ürünün yalnızca yağı gidermesi yeterli değildir; zemin kaplamasıyla da uyumlu olması gerekir. Ürün etiketi ve teknik dokümanındaki kullanım alanı, seyreltme oranı, temas süresi ve durulama talimatları kontrol edilmelidir. Farklı temizlik kimyasalları birbirine karıştırılmamalıdır.

5. Temizleyicinin etki etmesini sağlayın

Ürün talimatında belirtilen temas süresine uyun. Gereğinden kısa süre, yağın yeterince çözünmemesine; gereğinden uzun süre ise bazı yüzeylerde istenmeyen etkilere yol açabilir. Ürünün zeminde kurumasına izin verilmemesi gerekiyorsa bu talimata uyulmalıdır.

6. Kirli çözeltiyi zeminden uzaklaştırın

Çözünen yağın zeminde bırakılması, yeniden yayılmasına veya kaygan bir film oluşmasına neden olabilir. Yüzeye ve kullanılan ürüne uygun ıslak vakum, zemin yıkama otomatı veya kontrollü toplama yöntemi kullanılabilir. Gerekli durumlarda üretici talimatına göre durulama yapılır.

7. Kuruluk ve temizlik kontrolü yapın

Alanı yeniden trafiğe açmadan önce görünür kalıntıları, kayganlık belirtilerini ve yüzeyin kuruluğunu kontrol edin. Yalnızca lekenin görünmemesi yeterli bir kabul ölçütü değildir. Gerekli kuruluk ve güvenlik koşulları sağlanana kadar alanın kullanımını kısıtlayın.

Forklift lastik izleri nasıl çıkarılır?

Forklift izlerinde kullanılacak yöntem, zeminin kaplamasına ve izin niteliğine göre belirlenir. Bazı izler yüzeydeki kauçuk kalıntısından, bazıları ise lastik sürtünmesiyle oluşan aşınma veya kaplama hasarından kaynaklanır. Bu nedenle her iz için güçlü kimyasal ya da aşındırıcı ped kullanmak doğru değildir.

1. İzi inceleyin: Kuru lastik izi, yağlı iz ve fiziksel yüzey hasarı arasında ayrım yapın.
2. Zemini tanımlayın: Beton, epoksi kaplama, poliüretan kaplama veya seramik gibi yüzey türünü belirleyin.
3. Uygun ürün ve ekipmanı seçin: Üretici talimatlarına göre temizleyici, fırça, ped ve makine uyumluluğunu kontrol edin.
4. Küçük bir alanda deneyin: Özellikle renkli, reçine esaslı veya koruyucu kaplamalı zeminlerde görünüm ve yüzey bütünlüğünü değerlendirin.
5. Kontrollü temizlik yapın: Gereğinden fazla basınç veya aşındırıcılıkla yüzeyi yıpratmayın. Geniş alanlarda uygun endüstriyel zemin temizleme makineleri değerlendirilebilir.
6. Kalıntıyı toplayın ve sonucu kontrol edin: Kirli çözeltiyi uzaklaştırın, gerekli durulamayı yapın ve alanı güvenli biçimde kurutun.

Endüstriyel temizlik ekipmanı üreticisi Kärcher, forklift kayma izleri için özel olarak geliştirilmiş ürün ve makine kombinasyonları tanımlar; ancak belirli bir ürünün uygunluğu yüzey türüne bağlıdır. Üreticinin önerdiği yöntemin başka marka veya kaplamalara otomatik olarak uygun olduğu varsayılmamalıdır.

Beton, epoksi ve seramik zeminlerde yöntem seçimi

Fabrika zeminlerinde kullanılan malzeme, temizleyicinin ve mekanik işlemin seçimini doğrudan etkiler. Betonun gözenekliliği, epoksi kaplamanın kimyasal dayanımı ve seramik zemindeki derzlerin özellikleri aynı değildir.

Sherwin-Williams'ın reçine esaslı zeminlere yönelik bakım rehberi, temizlik ürününün ve uygulama programının zemin sistemine ve kir yoğunluğuna göre seçilmesi gerektiğini belirtir. Bu nedenle genel amaçlı bir yağ çözücünün her kaplamada güvenle kullanılabileceği varsayılmamalıdır.

Hangi ekipmanlar kullanılabilir?

Doğru ekipman seçimi, kirliliğin yoğunluğuna ve temizlenecek alanın büyüklüğüne bağlıdır. Küçük bir yağ dökülmesiyle geniş bir üretim alanındaki birikmiş lastik izleri aynı ekipmanla verimli biçimde temizlenmeyebilir.

• Emici malzeme: Uygun küçük dökülmelerde fazla sıvının yayılmasını önlemek ve toplamak için kullanılır.
• Endüstriyel ıslak vakum: Uygun sıvı ve kimyasal kullanım koşullarında kirli çözeltiyi toplamak için tercih edilebilir.
• Zemin yıkama otomatı: Geniş alanlarda kontrollü fırçalama ve kirli suyun geri toplanmasını bir araya getirebilir.
• Uygun fırça veya ped: Yüzeyin yapısına ve kir türüne göre seçilmelidir.
• Manuel temizlik ekipmanı: Dar bölgelerde ve küçük alanlarda kullanılabilir; ancak yağlı kiri yaymamak için ekipmanın temizliği ve kullanım yöntemi kontrol edilmelidir.

Makinenin yalnızca zemini ıslatması yeterli değildir. Kirli çözeltinin geri toplanması, zeminin kuruması ve ekipmanın üretici talimatlarına uygun kullanılması da değerlendirilmelidir.

Temizlik sırasında iş sağlığı ve güvenliği

Yağlı zeminler kayma ve düşme tehlikesi oluşturabilir. Temizlik sırasında su veya kimyasal çözelti kullanılması, gerekli önlemler alınmadığında riski geçici olarak artırabilir. HSE'nin işyeri temizlik rehberi; uygun ürün ve doz seçimini, kirli alanların gecikmeden temizlenmesini ve ıslak zemine erişimin kontrol edilmesini vurgular.

• Yağ dökülmelerini mümkün olan en kısa sürede kontrol altına alın.
• Temizlik yapılacak alanı yaya ve araç trafiğinden ayırın.
• Kimyasal ürünün güvenlik bilgi formuna, etiketine ve işletme prosedürlerine uyun.
• Ürüne ve yapılan işe uygun kişisel koruyucu donanım kullanın.
• Elektrikli ekipmanların ıslak alanlarda güvenli kullanım koşullarını kontrol edin.
• Kirli suyu kontrolsüz biçimde yağmur suyu giderlerine veya uygun olmayan drenaj noktalarına boşaltmayın.
• Zemin kuruyana ve güvenli olduğu doğrulanana kadar erişimi kısıtlayın.
• Tekrarlayan yağ lekelerinde makine, forklift ve hidrolik sistemlerin bakım ihtiyacını araştırın.

Bu öneriler, tesisin risk değerlendirmesinin veya yürürlükteki mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerinin yerine geçmez. Kullanılacak kimyasal, ekipman ve çalışma yöntemi gerçek saha koşullarına göre değerlendirilmelidir.

Üretimi durdurmadan zemin temizliği nasıl planlanır?

Üretim ve depo faaliyetleri devam ederken yapılacak temizlikte alanın büyüklüğü kadar trafik yoğunluğu ve kuruma süresi de dikkate alınmalıdır. Uygun planlama, hem iş akışının korunmasına hem de temizlenen alanın yeniden kirlenmesinin azaltılmasına yardımcı olur.

1. Kirlilik haritası oluşturun: Makine çevreleri, bakım noktaları, yükleme alanları ve forklift dönüş güzergâhlarını belirleyin.
2. Öncelik sırası belirleyin: Kayma riski oluşturan aktif dökülmeler, görünümü bozan eski izlerden önce ele alınmalıdır.
3. Uygun zaman aralığını seçin: Vardiya değişimi, planlı bakım veya trafiğin azaldığı zamanlar değerlendirilebilir.
4. Alanı bölümlere ayırın: Bir bölüm temizlenirken diğer güvenli güzergâhların kullanılabilir kalmasını planlayın.
5. Kuruma ve kontrol süresini hesaba katın: Alanı yalnızca temizlik işlemi bittiği için trafiğe açmayın.
6. Sonucu kayıt altına alın: Tekrarlayan lekeleri, müdahale edilen alanları, kullanılan yöntemi ve bakım gerektiren noktaları kaydedin.

Bu plan, üretimin kesintisiz sürdürüleceğini garanti etmez. Uygulama süresi ve alanın yeniden kullanıma açılma zamanı; kirin yoğunluğuna, kullanılan ürüne, yüzeyin durumuna ve işletmenin trafik koşullarına göre belirlenmelidir.

Yağ lekeleri ve forklift izleri için kontrol listesi

• Yağ veya gres sızıntısının kaynağı belirlendi mi?
• Yağ lekesi ile lastik sürtünme izi birbirinden ayrıldı mı?
• Zemin malzemesi ve kaplama türü doğrulandı mı?
• Temizleyicinin yüzeyle uyumluluğu kontrol edildi mi?
• Ürün etiketi ve güvenlik bilgi formu incelendi mi?
• Alan yaya ve araç trafiğinden güvenli şekilde ayrıldı mı?
• Kirli çözelti ve emici malzemeler uygun şekilde toplandı mı?
• Gerekli durulama ve kurutma yapıldı mı?
• Zemin yeniden kullanıma açılmadan önce kontrol edildi mi?
• Tekrarlayan kirlilik için bakım veya operasyonel önlem belirlendi mi?

Profesyonel fabrika zemin temizliği ne zaman değerlendirilmelidir?

Geniş alanlara yayılmış yoğun yağ birikimleri, tekrarlayan forklift izleri, kaplamaya işlemiş lekeler veya üretim trafiği nedeniyle güvenli biçimde temizlenmesi zor bölgeler profesyonel değerlendirme gerektirebilir. Özellikle zeminin türü bilinmiyorsa veya daha önce uygulanan kimyasallar yüzey görünümünü değiştirmişse deneme yapmadan geniş alanda işlem uygulanmamalıdır.

Profesyonel hizmet değerlendirilirken kullanılacak makine ve kimyasalların zemine uygunluğu, kirli suyun nasıl toplanacağı, çalışma alanının nasıl ayrılacağı, kuruma ve kontrol kriterleri ile uygulamanın üretim planına nasıl uyarlanacağı sorulmalıdır.

ATA Group Kurumsal Hizmetler'in endüstriyel temizlik hizmetleri hakkında bilgi alarak tesisinizin zemin temizliği ihtiyacını değerlendirebilirsiniz. Bursa ve çevresindeki işletmeler, hizmet kapsamını netleştirmek ve uygun bir çalışma planını görüşmek için ATA Group'un web sitesi üzerinden mevcut iletişim ve teklif kanallarına ulaşabilir.

Sık sorulan sorular

Fabrika zeminindeki eski yağ lekeleri tamamen çıkarılabilir mi?

Her zaman değil. Sonuç; yağın türüne, zeminin gözenekliliğine, lekenin ne kadar süredir bulunduğuna ve yüzey kaplamasının durumuna bağlıdır. Kaplamaya işlemiş veya yüzeyde kalıcı değişiklik oluşturmuş lekeler temizlik sonrasında da iz bırakabilir.

Forklift lastik izleri için güçlü kimyasal kullanmak gerekir mi?

Hayır. Öncelikle izin türü ve zeminin kaplaması belirlenmelidir. Uygun temizleyici ve kontrollü mekanik işlem yeterli olabilir. Güçlü kimyasalların veya aşındırıcı pedlerin gelişigüzel kullanılması yüzey hasarına neden olabilir.

Epoksi fabrika zeminindeki yağ lekeleri nasıl temizlenir?

Epoksi kaplamaya uygunluğu doğrulanmış temizleyici kullanılmalı, ürün talimatındaki temas süresine uyulmalı ve kirli çözelti yüzeyden toplanmalıdır. Kaplamanın üretici bakım talimatları önceliklidir.

Yağlı zemin yalnızca suyla temizlenebilir mi?

Su tek başına yağ ve gres kalıntılarını etkili biçimde gidermeyebilir. Yüzeye uygun bir temizleyici ve kirli çözeltinin toplanması gerekebilir. Kullanılacak yöntem kirin türüne ve zemin malzemesine göre seçilmelidir.

Fabrika zemini temizlendikten sonra ne zaman kullanıma açılabilir?

Alan, kullanılan ürünün talimatlarına uygun işlem tamamlandıktan ve zemin güvenli, yeterince kuru durumda olduğu doğrulandıktan sonra kullanıma açılmalıdır. Sabit bir süre vermek doğru değildir; kuruma süresi çevre koşullarına, yüzeye ve uygulamaya göre değişebilir.

Forklift izlerinin yeniden oluşması nasıl azaltılır?

Lastik izlerinin kaynağı, forkliftlerin manevra yaptığı alanlar, lastik ve zemin durumu ile sürüş alışkanlıkları birlikte değerlendirilmelidir. Araç bakımının düzenli yapılması, gereksiz sert manevraların azaltılması ve kirliliğin erken temizlenmesi tekrar oluşumunu azaltmaya yardımcı olabilir.

Sonuç

Fabrika zeminindeki yağ lekeleri ve forklift izleri, doğru tanımlama ve yüzeye uygun temizlik yöntemiyle ele alınmalıdır. Yağ sızıntısının kaynağını kontrol altına almak, uygun temizleyici seçmek, kirli çözeltiyi toplamak ve zemini güvenli şekilde kurutmak temel uygulama adımlarıdır. Beton, epoksi, seramik ve diğer kaplamalarda aynı kimyasalın veya ekipmanın uygun olduğu varsayılmamalıdır.

Bursa'daki üretim tesisleri için düzenli zemin kontrolü, tekrarlayan kirlenmenin kaynağını belirleme ve temizlik faaliyetlerini üretim programına göre planlama, güvenli ve sürdürülebilir bir bakım yaklaşımının parçalarıdır.

Kaynakça

1. Health and Safety Executive. (t.y.). Cleaning. https://www.hse.gov.uk/slips/cleaning.htm
2. Health and Safety Executive. (t.y.). Slips and trips in production areas. https://www.hse.gov.uk/printing/slips/production.htm
3. Kärcher. (t.y.). Professional cleaning of industrial floors. https://www.kaercher.com/int/inside-kaercher/know-how-for-professionals/industrial-floors.html
4. Sherwin-Williams. (t.y.). General floor care, cleaning and maintenance guide. https://industrial.sherwin-williams.com/emeai/gb/en/resin-flooring/resources/flooring-technical-resources/maintenance-cleaning-recommendations/general-flooring-maintenance-cleaning.html
5. Occupational Safety and Health Administration. (t.y.). Powered industrial trucks: Understanding the workplace—Physical conditions. https://www.osha.gov/etools/powered-industrial-trucks/workplace/physical-conditions